Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết như vậy khi trả lời chất vấn tại Quốc hội chiều 11-11.
Đặt câu hỏi chất vấn, đại biểu Khang Thị Mào (đoàn Yên Bái) đề nghị Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết việc những người mặc áo blouse trắng xưng danh bác sĩ bệnh viện thực hiện quảng cáo thực phẩm chức năng có phù hợp theo quy định hay không? Và nếu sai sẽ bị xử lý như thế nào?
Đại biểu Quốc hội Khang Thị Mào (Yên Bái)
Dùng hình ảnh bác sĩ quảng cáo thực phẩm chức năng
Trả lời câu hỏi, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho hay hiện nay quảng cáo liên quan thuốc, thực phẩm chức năng, dược mỹ phẩm đã có đầy đủ các quy định của pháp luật.
Luật Quảng cáo hiện đang sửa đổi cũng như các quy định hướng dẫn triển khai thực hiện đã quy định việc sử dụng hình ảnh của các bác sĩ, y sĩ, cơ sở y tế để quảng cáo là không được phép.
Bà Lan cho biết thêm Bộ Luật Hình sự đã có quy định rất rõ các mức độ liên quan đến xử lý hình sự nếu vi phạm pháp luật về quảng cáo.
Hiện Luật Quảng cáo đang được Quốc hội xem xét cũng đã có quy định. "Việc sử dụng hình ảnh này là sai quy định và Bộ Y tế đã có văn bản gửi các Sở Y tế, cơ sở y tế trên toàn quốc nhắc nhở, đề nghị đội ngũ nhân viên y tế không tham gia quảng cáo sai quy định"- Bộ trưởng Lan nêu rõ.
Cùng nội dung, đại biểu Dương Tấn Quân (đoàn Bà Rịa - Vũng Tàu) cũng quan tâm tới thực trạng thực phẩm chức năng, mỹ phẩm kém chất lượng được bày bán tràn lan trên thị trường. "Vậy Bộ Y tế đã có kế hoạch gì để phối hợp với cơ quan chức năng xây dựng hệ thống giám sát từ khâu sản xuất đến phân phối?"- đại biểu Quân nói.
Đại biểu Quốc hội Dương Tấn Quân (Bà Rịa – Vũng Tàu).
Về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Y tế cho hay đối với quản lý các sản phẩm dược thì có Luật Dược, với mỹ phẩm đã có quy định tại thông tư 43/2014 của Bộ Y tế, với thực phẩm chức năng thì có Luật An toàn thực phẩm.
Phóng đại công dụng thực phẩm chức năng
Trả lời các chất vấn liên quan đến tình trạng thực phẩm chức năng giả, nhái, kém chất lượng, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết Bộ Y tế đã ban hành quy định bắt buộc các nhà máy sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn thực hành tốt.
Bộ luật Hình sự đã quy định rõ các mức xử phạt đối với hành vi sản xuất, kinh doanh và quảng cáo thực phẩm chức năng giả, kém chất lượng.
Để giải quyết vấn đề này, Bộ Y tế đã công khai danh sách các doanh nghiệp được cấp phép sản xuất thực phẩm chức năng, giúp người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn sản phẩm uy tín. Đồng thời, Bộ đã phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này, đặc biệt là trong lĩnh vực quảng cáo.
"Có thể nói các quy định của pháp luật trong thời gian qua cũng rất đầy đủ để tăng cường quản lý đối với dược, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn có trường hợp lách luật, buôn bán thực phẩm giả, thổi phồng công dụng, có dấu hiệu lừa đảo người tiêu dùng"- Bộ trưởng Y tế cho hay.
Phiên chất vấn chiều 11-11
Theo bà Lan, Bộ Y tế đã tập trung triển khai các giải pháp để tăng cường quản lý các mặt hàng này. Trong đó phải triển khai nghiêm túc các quy định của pháp luật; rà soát các quy định chưa đáp ứng yêu cầu cần phải điều chỉnh.
Đối với các sản phẩm được rao bán trên các trang thương mại điện tử hoặc mạng xã hội, trách nhiệm quản lý sẽ thuộc về Bộ Công Thương. Tuy nhiên, bà Lan thừa nhận việc kiểm soát quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới đang là thách thức.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương, Bộ Thông tin và Truyền thông cùng các cơ quan chức năng khác tăng cường kiểm soát thị trường, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Chiều 11-11, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đã đăng đàn trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội. Đây là lần đầu tiên nữ Bộ trưởng Y tế trả lời chất vấn trước Quốc hội kể từ khi nhậm chức. Có 82 đại biểu Quốc hội đăng ký chất vấn Bộ trưởng Đào Hồng Lan.
Đề nghị Quốc hội ra nghị quyết cấm thuốc lá điện tử
Nêu chất vấn đầu tiên, đại biểu Phạm Thị Kiều (Đắk Nông) đặt câu hỏi: Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang là mối nguy hiểm cho sức khỏe con người, nhất là đối với thanh thiếu niên. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết đánh giá về thực trạng này và giải pháp kiểm soát tình hình?
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đưa ra những sản phẩm thuốc lá điện tử đã chuẩn bị sẵn với màu sắc và hình dáng rất bắt mắt trước nghị trường Quốc hội để minh họa. "Có ai nghĩ đây là thuốc lá điện tử không?", Bộ trưởng vừa giơ sản phẩm thuốc lá điện tử vừa đặt câu hỏi. Theo Bộ trưởng, các sản phẩm này rất bắt mắt, hấp dẫn và thu hút giới trẻ.
Điều tra tại 34 tỉnh thành vào năm 2020, tỉ lệ thuốc lá điện tử của người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên tăng 18%. Cụ thể, tỉ lệ tập trung cao nhất từ 15-24 tuổi, với tỉ lệ 7,3%. Kết quả điều tra cho thấy nhu cầu và sử dụng trong giới trẻ, đặc biệt là trẻ em gái, tăng lên. Nhóm học sinh từ 13-17 tuổi tăng 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023; nhóm 13-15 tuổi tăng 3,5% lên 8%, nữ giới từ 11 đến 18 tuổi tăng 4,3%…
Theo đánh giá của Bộ trưởng Đào Hồng Lan, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang tăng nhanh và tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người dân, đặc biệt là đối với giới trẻ. Những ảnh hưởng và tác hại thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã được báo cáo đánh giá tác động chi tiết trình Chính phủ.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đem một loại thuốc lá điện tử đến Quốc hội khi trả lời chất vấn
Tại phiên họp Quốc hội giả định, 100% em học sinh tham gia phiên đã đồng ý việc cấm sử dụng thuốc lá điện tử.
"Là cơ quan bảo vệ sức khỏe cho người dân, Bộ Y tế mong muốn có nghị quyết của Quốc hội về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trước khi Luật về sửa đổi Phòng chống tác hại thuốc lá được trình Quốc hội trong thời gian tới" - người đứng đầu Bộ Y tế đề nghị.
Trộn ma túy vào thuốc lá điện tử
Trả lời đại biểu Lê Thị Song An (Phó đoàn Long An) về việc ban hành quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết Bộ Y tế sẽ tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động của thuốc lá điện tử và đề xuất những giải pháp toàn diện, trình Chính phủ xem xét, quyết định.
"Với đặc điểm hấp dẫn, bắt mắt như của thuốc lá điện tử hiện nay thì truyền thông rất quan trọng để có thời gian điều chỉnh hành vi"- nữ Bộ trưởng nói.
Bộ trưởng Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc thay đổi hành vi của giới trẻ cần có thời gian và đòi hỏi những giải pháp lâu dài. Tình trạng trộn lẫn ma túy vào thuốc lá điện tử đang ngày càng trở nên phức tạp, gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho xã hội.
Theo thống kê của Bộ Công an, trong năm 2023, có 86 vụ với 155 người bị xử lý do đưa ma túy vào thuốc lá điện tử. Riêng 3 tháng đầu năm 2024, 73 người bị xử lý về hành vi này.
Bộ trưởng Bộ Y tế trả lời chất vấn
Nhân rộng mô hình hỗ trợ cai nghiện thuốc lá
Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa (đoàn Hải Dương), đồng tình với Bộ Y tế về công bố tác hại thuốc lá điện tử và kiến nghị cấm mặt hàng này, song bà đề nghị Bộ trưởng thông tin thêm về việc xây dựng chương trình cai nghiện thuốc lá điện tử ở các địa phương.
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết Chính phủ đã thành lập Quỹ Phòng chống tác hại thuốc lá với 9 nhóm nhiệm vụ, trong đó có tổ chức mạng lưới cai nghiện thuốc lá để hỗ trợ người dân. Đến nay, Bộ Y tế đã tổ chức được 24 điểm cai nghiện thuốc lá là các bệnh viện trực thuộc Bộ. Trong đó, nhiều bệnh viện chuyên khoa đã có số lượng bệnh nhân lớn như Bạch Mai, Phổi, Ung Bướu Hà Nội, Y học cổ truyền...
Ngoài ra, Bộ Y tế còn thành lập các tổng đài tư vấn cai nghiện thuốc lá cho người dân. Các mô hình đã triển khai hiệu quả.
PGS Nikolay V. Kukushkin, tác giả chính của nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Communications, cho biết khả năng học và hình thành trí nhớ của các tế bào bên ngoài não đã được xác nhận thông qua một thí nghiệm đặc biệt.
Các tác giả đã sao chép quá trình học theo thời gian bằng cách nghiên cứu hai loại tế bào người không phải não trong phòng thí nghiệm, một loại từ mô thần kinh, loại khác từ mô thận.
Một công đoạn trong thí nghiệm đột phá nhằm chứng minh mọi tế bào trong cơ thể đều có khả năng học và hình thành trí nhớ - Ảnh: ĐẠI HỌC NEW YORK
Các tế bào trong thí nghiệm được tiếp xúc với các mẫu tín hiệu hóa học khác nhau, giống như cách các tế bào não tiếp xúc với các mẫu chất dẫn truyền thần kinh khi chúng ta học thông tin mới.
Để đáp lại, các tế bào không phải não dự kiến sẽ kích hoạt "gene trí nhớ", chính là loại gene mà các tế bào não sẽ kích hoạt khi chúng phát hiện ra một mô hình trong thông tin và tái cấu trúc các kết nối để hình thành nên ký ức.
Để theo dõi, các nhà khoa học đã tạo ra một loại protein phát sáng trong các tế bào không phải não này, thứ giúp biết khi nào "gene trí nhớ" hoạt động hoặc ngừng hoạt động.
Kết quả cho thấy các tế bào này có thể xác định thời điểm các xung hóa học, mô phỏng y hệt các đợt bùng phát chất dẫn truyền thần kinh trong não.
Quá trình này cũng được lặp lại thay vì chỉ kéo dài, giống như các tế bào thần kinh trong não có thể ghi nhận thời điểm chúng ta học tập với các khoảng nghỉ thay vì nhồi nhét toàn bộ kiến thức vào một lần.
"Điều này cho thấy khả năng học hỏi từ sự lặp lại cách quãng không chỉ có ở tế bào não, mà trên thực tế, có thể là một đặc tính cơ bản của tất cả các tế bào" - tờ Medical Xpress dẫn lời PGS Kukushkin.
Theo các tác giả, khám phá này không chỉ mở ra cánh cửa mới để hiểu cách thức trí nhớ hoạt động mà còn có thể đưa đến những phương pháp tốt hơn để tăng cường khả năng học tập và điều trị các vấn đề về trí nhớ cũng như các loại bệnh khác.
PGS Kukushkin cho rằng trong tương lai, chúng ta sẽ cần đối xử với cơ thể giống như bộ não hơn.
"Ví dụ, hãy xem xét tuyến tụy của chúng ta ghi nhớ điều gì về thói quen ăn uống trước đây của chúng ta để duy trì mức đường huyết khỏe mạnh hoặc xem xét tế bào ung thư ghi nhớ điều gì về quá trình hóa trị" - ông giải thích.
Nhóm nghiên cứu từ Đại học Y khoa Ôn Châu (Trung Quốc) đã tuyển chọn hơn 3.300 tình nguyện viên từ 45 tuổi trở lên, chia làm 3 đợt. Họ được đánh giá chi tiết cách ngủ: Thời lượng ngủ mỗi đêm, mức độ ổn định của giấc ngủ.
Các tình nguyện viên được theo dõi trong thời gian trung bình 5 năm và kiểm tra sức khỏe để xem có "lão hóa thành công" hay không.
Kết quả cho thấy cách ngủ ảnh hưởng rất lớn đến cách mà cơ thể họ thay đổi khi tuổi ngày càng lớn.
Có cách ngủ tốt - ít nhất là từ tuổi trung niên - sẽ giúp bạn có cơ hội giữ được sự trẻ trung về mặt sinh học lâu dài - Minh họa AI: THU ANH
Những người tham gia được chia thành 5 nhóm dựa trên thói quen ngủ của họ trong 4 năm đầu tiên.
Đầu tiên là nhóm có cách ngủ ổn định dài (8-9 giờ ngủ đều đặn), ổn định bình thường (7-8 giờ ngủ đều đặn), giảm dần (từ trung bình trên 8 đến dưới 6 giờ ngủ), tăng dần (từ trung bình dưới 6 đến trên 8 giờ ngủ) và ổn định ngắn (5-6 giờ ngủ đều đặn).
Bài công bố trên tạp chí y học BMC Public Health cho thấy cơ hội lão hóa thành công lớn hơn đáng kể ở nhóm có cách ngủ ổn định dài và nhóm ổn định bình thường (lần lượt là 17,1% và 18,1%).
Trong khi đó, ở người có quỹ đạo ngủ giảm dần, cơ hội lão hóa thành công giảm 9,9%; trong khi người lúc nào cũng ngủ quá ít (ổn định ngắn) giảm 8,8%.
Nếu đem so sánh so với nhóm có cách ngủ tốt nhất - ổn định bình thường - những người có quỹ đạo ngủ ổn định ngắn có cơ hội lão hóa thành công kém hơn tận 36%.
Một phát hiện bất ngờ là người có quỹ đạo ngủ tăng dần có cơ hội lão hóa thành công giảm 52% so với nhóm tốt nhất.
Ngoài ra, thời lượng ngủ tăng dần có thể liên quan đến chứng ngưng thở khi ngủ, trầm cảm và mệt mỏi, vì thời lượng ngủ quá mức thường không đi kèm chất lượng giấc ngủ tốt hơn.
Theo các tác giả, điều này có thể do "hành vi bù trừ giấc ngủ" làm suy yếu khả năng ngủ vào đêm hôm sau của một cá nhân, vô tình khuyến khích một cách ngủ mất ổn định.
Sự lão hóa thành công phản ánh việc một người không bị mắc các bệnh mạn tính nghiêm trọng, không suy giảm thể chất, chức năng nhận thức cao, sức khỏe tinh thần tốt, tích cực tham gia vào cuộc sống... hơn những người đồng trang lứa.
Các phát hiện trên cho thấy việc đảm bảo thời gian ngủ ổn định và vừa đủ - không quá nhiều, không quá ít - có thể là chìa khóa để một cộng đồng đối diện với tình trạng già hóa dân số mà không tăng thêm quá nhiều gánh nặng y tế.
Theo các tác giả, kết quả này cũng phù hợp với một nghiên cứu trước đó của họ riêng về thời lượng ngủ, cho thấy khoảng 7 giờ mỗi đêm là mốc "vàng" để có sự lão hóa khỏe mạnh, "trẻ hơn tuổi" về mặt sinh học.
Đó là thông tin được TS-BS Trần Chí Cường, Chủ tịch Liên chi hội Can thiệp Thần kinh TP HCM, cho biết tại tọa đàm "Doanh nhân khỏe, doanh nghiệp vững" do CLB Doanh nhân Sài Gòn tổ chức tại TP HCM mới đây.
Mặc dù không có vắc-xin hay thuốc phòng ngừa, BS Cường cho biết khoảng 80% ca đột quỵ có thể phòng ngừa nếu kiểm soát các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, huyết áp cao, đái tháo đường, mỡ máu cao. Ngoài ra, người dân cần tránh hút thuốc, hạn chế rượu bia, tầm soát các dị tật mạch máu não nếu có các triệu chứng như đau đầu, động kinh, hay thiếu máu não thoáng qua. Việc nhận diện sớm triệu chứng đột quỵ là rất quan trọng để kịp thời điều trị. Dấu hiệu nhận biết đột quỵ được gọi tắt là FAST. Trong đó, F là khuôn mặt bị lệch, méo; A (cánh tay): không giơ được tay; S (lời nói): nói lắp hoặc không thể nói; T (thời gian): cần gọi cấp cứu ngay nếu thấy triệu chứng.
Bác sĩ can thiệp cho bệnh nhân đột quỵ. Ảnh: Bác sĩ cung cấp
BS Cường lưu ý rằng nhiều người dễ nhầm đột quỵ với "trúng gió", từ đó làm mất đi thời gian vàng điều trị, dẫn đến tàn phế hoặc tử vong. Nhiều trường hợp bệnh nhân đến bệnh viện trễ vì loay hoay với các phương pháp truyền thống như bôi dầu, cạo gió. Một số trường hợp dù nhà chỉ cách bệnh viện khoảng 30 phút, nhưng chần chừ và không qua khỏi khi đến cấp cứu. "Mỗi phút trôi qua làm mất đi khoảng 2 triệu tế bào thần kinh, do đó việc điều trị sớm là rất quan trọng. Nếu bệnh nhân bị đột quỵ nhồi máu não và được điều trị trong vòng 4-5 giờ đầu, có thể hồi phục gần như hoàn toàn" - BS Cường nói.
Mới đây, Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP HCM) tiếp nhận bệnh nhi 10 tuổi ở Bình Dương nhập viện trong tình trạng sốc nặng. Trước đó, bé đã được khám sớm tại bệnh viện địa phương và theo dõi ngoại trú. Tuy nhiên, sau đó thì bệnh trở nặng khá nhanh, rơi vào sốc sốt xuất huyết (SXH), được cấp cứu rồi tức tốc chuyển lên TP HCM. Đây là một trong số trường hợp đáng lo ngại bị sốc SXH nặng mặc dù đã được khám sớm.
Số ca mắc nhập viện tăng 3 lần
ThS-BS Nguyễn Đình Qui, Trưởng Khoa Nhiễm - Bệnh viện Nhi Đồng 2, cho biết trong 2 tuần qua, số bệnh nhi nhập viện vì mắc bệnh SXH đã tăng gấp 2-3 lần so với trước. Trước đó, trung bình mỗi ngày chỉ có khoảng 5-6 ca nhập viện nhưng nay con số này đã lên tới 10-15, trong đó có nhiều ca nặng. Hiện khoa có tổng cộng 16 bệnh nhi đang điều trị, trong đó 3 ca nặng với tình trạng sốc, suy hô hấp, tràn dịch màng phổi, màng bụng và 9 ca có dấu hiệu cảnh báo. Các bệnh nhi nhập viện trong tình trạng sốc, tổn thương gan, suy hô hấp, trong đó một số trường hợp đã bị sốc ngay tại nhà dù đã khám sớm và nhận thấy các dấu hiệu cảnh báo. Đợt dịch lần này có sự gia tăng bệnh nhân ở độ tuổi 8-14. Những trường hợp có yếu tố nguy cơ và dễ trở nặng vì SXH như trẻ có bệnh nền (mắc bệnh tim, suy thận...); thừa cân, béo phì có nguy cơ trở nặng cao hơn. Nhóm trẻ dưới 12 tháng tuổi nếu mắc SXH cũng là nhóm có nguy cơ cao.
Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhi điều trị sốt xuất huyết tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP HCM) .Ảnh: HẢI YẾN
Những tuần vừa qua, số ca SXH liên tục tăng cao ở nhiều tỉnh, thành. Chỉ riêng tại TP HCM, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (HCDC), chỉ trong 1 tuần (từ ngày 28-10 đến 3-11), TP HCM ghi nhận 661 trường hợp mắc SXH, tăng 21% so với trung bình 4 tuần trước. Đáng chú ý, dịch SXH đang có dấu hiệu gia tăng liên tục trong 4 tuần gần đây, từ 516 ca ở tuần 41 lên 661 ca ở tuần 44. Số ca nhập viện trong tuần qua cũng gia tăng với 414 ca, tăng 89 ca so với tuần trước, trong đó có 113 ca lưu trú tại tỉnh khác (chiếm tỉ lệ 27,3%). Trung bình số ca nặng điều trị là 12 ca/ngày. Tổng số ca SXH tích lũy từ đầu năm 2024 đến tuần 44 là 10.641 ca. Các quận, huyện có số ca mắc trên 100.000 dân cao bao gồm quận 1, TP Thủ Đức và quận 7. Dự báo tình hình mưa nhiều, ngập lụt kéo dài cuối năm là điều kiện cho muỗi truyền bệnh phát triển, nguy cơ bùng phát dịch.
Biến chứng nặng nề, khó khăn điều trị
Theo các chuyên gia, SXH là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền từ người bệnh sang người lành thông qua vết đốt của muỗi vằn cái Aedes (chủ yếu là muỗi Aedes aegypti) mang virus. Virus SXH có 4 type huyết thanh gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4. Người bị nhiễm một type virus SXH có thể tạo miễn dịch lâu dài, thậm chí là trọn đời với chính type bị nhiễm đó. Tuy nhiên, khả năng bảo vệ chéo với các type virus khác chỉ kéo dài khoảng 6 tháng tới 1 năm khiến người bệnh có thể tái mắc type virus khác. Bên cạnh đó, người bệnh khi tái nhiễm SXH lần thứ 2 có nguy cơ gặp do các kháng thể cũ có thể liên kết với type virus mới, tạo điều kiện cho virus xâm nhập tế bào dễ dàng hơn, làm tăng số lượng virus trong cơ thể, gây ra phản ứng nặng nề như sốc, trụy tim mạch, xuất huyết nội tạng...
Đặc điểm của bệnh SXH Dengue là sốt cao kèm đau đầu, đau nhức hốc mắt, đau xương và đau họng, buồn nôn, mệt mỏi. Trường hợp nặng không điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể bị xuất huyết và sốc xuất huyết, rối loạn đông máu, suy đa tạng và tử vong. Bệnh có nguy cơ trở nặng vào giai đoạn hết sốt từ ngày thứ 3 đến thứ 5 của bệnh khiến người bệnh dễ chủ quan. Các đối tượng có nguy cơ trở nặng cao hơn khi mắc SXH là trẻ nhỏ, phụ nữ có thai, người mắc các bệnh mạn tính, béo phì… Với phụ nữ mang thai, SXH có thể gây suy thai, sinh non, thai chết lưu.
Theo PGS-TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng - Bộ Y tế, type DEN-2 thường liên quan các trường hợp mắc SXH nghiêm trọng và gây dịch, cũng như là nguyên nhân lớn dẫn đến các ca tử vong liên quan đến SXH. Hằng năm, số mắc và tử vong do SXH vẫn cao và ngày càng lan rộng do muỗi có đặc tính sinh sản ở trong nước và bay, đậu ở các vật dụng, rất khó phun thuốc loại trừ và giải quyết triệt để.
TS-BS Nguyễn Minh Tuấn, Trưởng Khoa SXH Bệnh viện Nhi Đồng 1 (TP HCM), cho biết ở trẻ em, bệnh có nhiều nguy cơ diễn tiến nặng và tỉ lệ tử vong cao do thường dễ nhầm lẫn các dấu hiệu ban đầu với nhiều bệnh lý khác. Trẻ em thường không biết miêu tả triệu chứng bệnh, do đó bệnh thường phát hiện muộn gây khó khăn cho điều trị. Hiện bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu điều trị triệu chứng như lọc máu, thay huyết tương, chống sốc... Chi phí điều trị một ca mắc SXH nặng có thể lên đến hàng trăm triệu đồng. Nhiều trẻ SXH nhập viện khi đã có biến chứng nặng, rơi vào tình trạng sốc, trụy tim mạch, xuất huyết ồ ạt, giảm thể tích tuần hoàn có nguy cơ tử vong rất cao. Trẻ mắc SXH nặng có thể dẫn đến suy các cơ quan nội tạng, tổn thương gan nặng, phải điều trị hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu, thay huyết tương rất phức tạp. Những năm gần đây, số ca mắc SXH nặng có dấu hiệu tăng lên có thể liên quan đến type virus DEN-2 gây bệnh chiếm ưu thế, bệnh nhân thừa cân béo phì tăng, có bệnh nền kèm theo...
Các bác sĩ, chuyên gia dịch tễ thông tin rằng người mắc SXH cần được bác sĩ thăm khám để phân loại mức độ bệnh và chỉ định điều trị ngoại trú hay nội trú. Bệnh nhân điều trị ngoại trú cần tái khám hằng ngày, tuân theo chỉ định của bác sĩ. Người bệnh cần nhập viện ngay khi có dấu hiệu cảnh báo như li bì, mệt mỏi, nôn ói nhiều, đau bụng dữ dội, chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc có triệu chứng sốc như: chân tay lạnh, da lạnh ẩm, mạch nhanh nhỏ, huyết áp tụt...
Đã có "lá chắn" phòng dịch
Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC, cho biết người mắc SXH có thể tử vong ngay cả khi không có dấu hiệu cảnh báo. Theo một nghiên cứu, nếu may mắn sống sót sau nhiễm SXH nặng có biến chứng, gần 70% bệnh nhân giảm khả năng lao động, hơn 50% người sống chung với triệu chứng bệnh như đau khớp, đau cơ, suy nhược, yếu tay chân, rụng tóc… đến 2 năm.
Bác sĩ Chính cũng cho hay trước đó, vào tháng 5-2024, vắc-xin SXH có tên thương mại Qdenga do hãng dược phẩm Takeda (Nhật Bản) đã được Bộ Y tế phê duyệt tại Việt Nam, mở ra cơ hội phòng bệnh nguy hiểm cho trẻ em và người lớn. Vắc-xin có hiệu quả phòng 4 type huyết thanh virus SXH gây bệnh gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3, DEN-4. Là đối tác chiến lược toàn diện với Takeda, VNVC đã cùng nhà sản xuất đưa vắc-xin SXH về và triển khai tiêm đầu tiên tại Việt Nam từ ngày 20-9.
Vắc-xin SXH được chỉ định tiêm cho trẻ từ 4 tuổi, thanh thiếu niên, người lớn và người cao tuổi, kể cả những người đã từng mắc SXH, giúp phòng tránh nguy cơ nhiễm, tái nhiễm và biến chứng nặng. Người tiêm không cần thực hiện xét nghiệm trước khi tiêm. Lịch tiêm gồm 2 mũi cách nhau 3 tháng, phụ nữ cần hoàn thành lịch tiêm trước mang thai tốt nhất 3 tháng hoặc tối thiểu 1 tháng. Vắc-xin giúp phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh đến 80,2% và 90,4% nguy cơ nhập viện do 4 type huyết thanh virus SXH gây ra.
Vắc-xin SXH đang được triển khai tại hơn 200 trung tâm của Hệ thống tiêm chủng VNVC. Trong tuần đầu ra mắt, hơn 25.000 người đã đến tiêm và đặt trước vắc-xin, con số này tăng lên hơn 100.000 người chỉ trong 1 tháng. Và với diễn biến phức tạp của SXH tại TP HCM, chỉ trong hơn 1 tháng triển khai, 40 trung tâm VNVC TP HCM đã ghi nhận 30.000 người tiêm và đặt giữ vắc-xin SXH.
Vắc-xin Qdenga hiện cũng có mặt tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu thuộc Hệ thống nhà thuốc Long Châu.
"Vắc-xin SXH được đưa vào sử dụng tại Việt Nam sẽ giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho người dân, giảm số ca nhập viện và biến chứng, tránh tình trạng quá tải, giúp các bệnh viện tập trung nguồn lực điều trị các bệnh không lây nhiễm" - bác sĩ Nguyễn Minh Tuấn kỳ vọng.
"Hơn 100.000 gia đình đã tiếp cận vắc-xin sốt xuất huyết trong 1 tháng.
Đỉnh dịch gần nhau
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), số ca mắc SXH đã tăng gấp 10 lần trong 2 thập kỷ qua, từ 500.000 ca vào năm 2000 lên hơn 5 triệu ca vào năm 2019. Tại Việt Nam, nếu trước đây, giai đoạn 1980 - 2018, Việt Nam thường ghi nhận đỉnh dịch mỗi 10 năm thì riêng giai đoạn 2019 - 2023, Việt Nam đã trải qua tới 2 đợt đỉnh dịch vào năm 2019 và 2022. Riêng năm 2022, cả nước có hơn 367.000 ca mắc, đứng thứ 2 toàn cầu, chỉ sau Brazil.
Theo ThS-BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc HCDC, những năm gần đây dịch tễ SXH đã thay đổi, không còn phát triển theo chu kỳ mà tăng đều hằng năm, đặc biệt vào thời điểm cuối năm. Nguyên nhân của tình hình này chính là do hậu quả của sự đô thị hóa và sự nóng dần lên của toàn cầu đã tạo điều kiện cho muỗi gây bệnh sinh sôi, phát triển mạnh. Các nước có mô hình dịch tễ tương đồng Việt Nam như Brazil đã đưa vắc-xin vào tiêm chủng rộng rãi cho người dân.
Bệnh nhi 4 tuổi, được gia đình đưa vào Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Bắc Giang khám vì thường xuyên chảy máu cam.
Theo người nhà bệnh nhân, khoảng 1 năm nay, bé có hiện tượng chảy máu cam và thường xuyên bị ngạt mũi. Gia đình đưa con đi khám tại cơ sở y tế gần nhà nhưng không phát hiện bất thường. Bác sĩ kê đơn thuốc cho trẻ uống nhưng tình trạng này không đỡ.
Kết quả nội soi phát hiện răng mọc trong hốc mũi
Tại Bệnh viện Sản Nhi Bắc Giang, bác sĩ phát hiện trẻ có một khối nhô lên khỏi sàn mũi, khe giữa 2 bên nhiều mủ. Trẻ được chỉ định nội soi mũi, cùng với kết quả chụp CT mũi xoang, bác sĩ thống nhất chẩn đoán viêm xoang cấp/khối sàn mũi phải nghi ngờ răng thừa lạc chỗ.
Sau 1 tuần điều trị, bác sĩ đã phẫu thuật nội soi để nhổ chiếc răng. Hiện sức khỏe bệnh nhi ổn định và không còn tình trạng chảy máu cam, ngạt mũi.
Bác sĩ Trần Minh Tấn, Bệnh viện Sản Nhi Bắc Giang, cho biết qua tài liệu chưa có nguyên nhân rõ ràng về việc mầm răng không mọc đúng vị trí ở cung hàm. Răng mọc lạc chỗ trong sàn mũi là trường hợp rất hiếm gặp.
Với bệnh nhi nói trên, mầm răng không hướng xuống dưới mà hướng lên sàn mũi nên răng phát triển vào hốc mũi.
Trước đó, một bệnh viện ở tỉnh Phú Thọ từng phẫu thuật lấy ra một chiếc răng từ hốc mũi nữ bệnh nhân 38 tuổi (ở Tuyên Quang). Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau phần dưới mũi, khó chịu.
Chiếc răng sau khi được lấy ra khỏi mũi một nữ bệnh nhân ở Tuyên Quang
Kết quả chẩn đoán cho thấy một hình khối nhỏ tại phía dưới khoang mũi phải của bệnh nhân, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị răng mọc lạc chỗ trong xoang sàng phải. Bệnh nhân được phẫu thuật nội soi để loại bỏ chiếc răng.
Trong y văn thế giới giai đoạn từ 1959 - 2008 ghi nhận có 23 trường hợp răng mọc lạc chỗ trong hốc mũi.
Theo bác sĩ, răng mọc lạc trong mũi nếu để lâu, mầm răng phát triển to sẽ gây ngạt mũi, khó chịu, đau đầu, gây chà xát chảy máu mũi. Các triệu chứng thường ở một bên mũi, không đáp ứng với điều trị nội khoa và tái phát thường xuyên. Tuy nhiên, nếu phát hiện sớm, chỉ cần nhổ chiếc răng đó sẽ không để lại di chứng hay biến chứng.
Thông tin trên được tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Tuấn Tùng, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho biết tại hội thảo khoa học chuyên ngành hóa sinh, ngày 8-11.
Theo bác sĩ Tùng, mới đây, Bệnh viện Bạch Mai triển khai bệnh án điện tử sau thời gian thí điểm và là bệnh viện hạng đặc biệt đầu tiên không dùng giấy, liên thông kết quả xét nghiệm.
Bác sĩ Nguyễn Tuấn Tùng cho biết liên thông kết quả xét nghiệm giúp giảm chi phí cho người bệnh
"Trước đây, người bệnh mất khoảng 3 giờ để thực hiện các xét nghiệm thông thường (huyết học, sinh hóa máu, nước tiểu...) thì nay giảm xuống còn 1 giờ, thậm chí có những xét nghiệm chỉ sau 15 phút người bệnh đã được trả kết quả. Ngoài ra, với một số xét nghiệm, chụp chiếu cận lâm sàng, người bệnh chỉ cần quét mã QR để xem xét quả"- bác sĩ Tùng nói.
Trung bình, mỗi ngày Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 7.000-10.000 người bệnh đến khám ngoại trú và khoảng 4.000 bệnh nhân điều trị nội trú. Do đó, theo bác sĩ Tùng, bệnh viện rất chú trọng thực hiện các giải pháp nhằm tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ người dân khi đăng ký và trong quá trình khám chữa bệnh được diễn ra nhanh nhất.
Trước đó, tại lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Khoa Hóa sinh, PGS-TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết xét nghiệm là yếu tố quan trọng để phát hiện các dấu hiệu sớm của bệnh để có hướng điều trị kịp thời, chính xác.
Lấy mẫu xét nghiệm cho người bệnh tại Bệnh viện Bạch Mai
Với việc cập nhật các xét nghiệm chuyên sâu và số lượng danh mục liên tục tăng, hiện Khoa Hóa sinh đang thực hiện hơn 300 quy trình xét nghiệm với gần 10.000 xét nghiệm mỗi ngày. Dự kiến, bệnh viện sẽ triển khai thêm 38 danh mục xét nghiệm mới trong thời gian tới.
Theo phân công của Bộ Y tế, Khoa Hóa sinh là một labo tham chiếu thuộc hệ thống các phòng xét nghiệm trong cả nước; tham gia công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học. Đây cũng là phòng xét nghiệm sinh hóa đầu tiên được công nhận đạt tiêu chuẩn ISO 15198 tại Việt Nam và đạt những yêu cầu tiêu chuẩn chất lượng khác của quốc tế.
Một nghiên cứu mới từ University College London (UCL - Anh) và Đại học Sydney (Úc) cho thấy chỉ cần thêm ít nhất 5 phút tập thể dục hoặc vận động đúng cách mỗi ngày, bệnh cao huyết áp có thể được kiểm soát tốt hơn đáng kể.
Nghiên cứu được Quỹ Tim mạch Anh (BHF) hỗ trợ và công bố trên tạp chí Circulation đã phân tích dữ liệu sức khỏe của 14.761 tình nguyện viên đeo máy theo dõi hoạt động, nhằm khám phá mối quan hệ giữa chuyển động hàng ngày và huyết áp.
Chỉ cần tổng thời gian sử dụng thang bộ hoặc đạp xe đạt 5 phút mỗi ngày trở lên, tác động lên bệnh cao huyết áp đã có thể nhận thấy - Minh họa AI: ANH THƯ
Các nhà nghiên cứu đã chia hoạt động hành ngày thành 6 nhóm: Ngủ, ít vận động (như ngồi), đi bộ chậm, đi bộ nhanh, đứng, tập thể dục/vận động mạnh mẽ (như chạy, đạp xe, leo cầu thang).
Sau đó, họ sử dụng dữ liệu này để ước tính tác động của việc thay thế một loại hoạt động bằng một loại khác.
Kết quả cho thấy chỉ cần giảm đi 5 phút không vận động, vận động ít hoặc nhẹ, để thay bằng 5 phút vận động mạnh, huyết áp tâm thu đã giảm được 0,68 mmHg và huyết áp tâm trương giảm được 0,54 mmHg.
Tuy con số trông có vẻ ít ỏi, nhưng ở cấp độ dân số, chỉ cần mỗi người giảm được 2 mmHg huyết áp tâm thu và 1 mmHg huyết áp tâm trương là đã giúp cộng đồng đó giảm được tới 10% nguy cơ phát triển các bệnh tim mạch nguy hiểm.
"Những phát hiện này nhấn mạnh rằng ngay cả những hoạt động hàng ngày làm tăng nhịp tim - như đạp xe, leo cầu thang hoặc chạy bộ - trong thời gian ngắn cũng có thể có lợi cho huyết áp khỏe mạnh" - các nhà nghiên cứu nhấn mạnh.
Tất nhiên để đạt được hiệu quả tốt nhất trong việc chống lại bệnh cao huyết áp, bạn cần tập luyện nhiều hơn.
Nhưng nếu quá bận rộn, hãy tranh thủ, vì rõ ràng các kết quả trên cho thấy ít còn hơn không: Ví dụ hãy tranh thủ đi cầu thang bộ vài tầng lầu, chạy một đoạn ngắn thay vì đi bộ khi có thể.
"Đối với những người không tập thể dục nhiều, đi bộ vẫn có một số lợi ích tích cực cho huyết áp. Nhưng nếu bạn muốn thay đổi huyết áp, việc tăng cường hoạt động của hệ tim mạch thông qua tập thể dục sẽ có hiệu quả lớn nhất" - TS Jo Blodgett từ UCL, tác giả chính, lưu ý thêm.
Cao huyết áp là một trong những bệnh nền phổ biến nhất trên thế giới và có thể là khởi đầu cho những vấn đề tim mạch chết người. Nó cũng được coi là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ.
Ngày 8-11, thạc sĩ, bác sĩ Võ Triệu Đạt, Trưởng Khoa Sản phụ khoa, Bệnh viện FV (TP HCM), cho biết các bác sĩ vừa tiếp nhận phẫu thuật thành công một ca bệnh đặc biệt là chị B.S (37 tuổi, quốc tịch Campuchia) vừa mang thai vừa có khối u to.
Thai nhi phát triển trong bụng mẹ cùng khối u xơ tử cung đã chào đời khoẻ mạnh
Theo đó, bệnh sử, chị S. đến bệnh viện vào tháng 4-2023 khám bệnh và được chẩn đoán mắc u xơ tử cung lớn. Bác sĩ khuyến cáo phải mổ cắt khối u càng sớm càng tốt để tránh các biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, chị đã quay về Campuchia vì công việc và không tiếp tục điều trị.
Đến tháng 6-2023, chị trở lại trong tình trạng đau bụng dữ dội và phát hiện mang thai 8 tuần. Các bác sĩ khuyên ngừng thai kỳ và phẫu thuật điều trị u xơ nhưng chị lại quyết định giữ thai.
Các bác sĩ cũng theo dõi chặt chẽ trong suốt thai kỳ đến khi thai được 36 tuần chị S. bị kiệt, khối u phát triển to hơn. Lúc này, các bác sĩ quyết định phẫu thuật mổ lấy thai và cắt bỏ khối u.
Quá trình phẫu thuật, ekip nhận thấy khối u nặng và tử cung bị xơ hóa khiến bác sĩ phải thực hiện vết mổ theo hình chữ T để tiếp cận và lấy em bé ra ngoài.
Sau 150 phút căng thẳng, em bé chào đời khỏe mạnh, nặng 2,4 kg. Ê-kíp tiếp tục thực hiện cắt bán phần tử cung để loại bỏ khối u, bảo tồn cổ tử cung cho bệnh nhân.
Khối u to được các bác sĩ phẫu thuật cắt bỏ nặng 8 kg
"Tử cung bị xơ hóa thì sẽ có rất nhiều tăng sinh mạch máu, nếu rạch sai cách sẽ dẫn đến tình trạng máu tuôn xối xả, làm ảnh hưởng đến huyết động học của bệnh nhân. Ngoài ra còn nhiều rủi ro khác rất khó lường, do vậy công tác chuẩn bị cho cuộc mổ phải hết sức cẩn trọng, kỹ lưỡng" - BS Đạt nói.
Khối u xơ 8 kg được lấy ra là một trong những trường hợp hiếm gặp trong thực tế lâm sàng. Sau ca mổ, bệnh nhân được theo dõi sát sao và nhanh chóng hồi phục. Chỉ sau 3 ngày, chị đã có thể đi lại và được xuất viện. Hiện sức khoẻ của 2 mẹ con chị S. ổn định.
BS Đạt lưu ý việc mang thai khi có u xơ tử cung có thể gây ra nhiều biến chứng, bao gồm hoại tử u xơ, chảy máu hoặc chèn ép thai nhi. Do đó, thai phụ cần được theo dõi kỹ lưỡng và điều trị sớm để tránh các nguy cơ nguy hiểm. Những trường hợp khối u xơ lớn cần được can thiệp kịp thời để bảo vệ sức khỏe mẹ và bé.
Ngày 7-11, Bộ Y tế thông tin sau khi có ý kiến cho rằng bổ sung i-ốt vào thực phẩm sẽ gây cường giáp, người dân đối diện với nguy cơ về sức khỏe.
Theo đó, Bộ Y tế khẳng định không có bất kỳ lo ngại nào liên quan đến việc toàn dân sử dụng muối i-ốt, bao gồm muối i-ốt dùng trong hộ gia đình và trong chế biến thực phẩm.
Bộ Y tế khuyến cáo bổ sung i-ốt bằng việc sử dụng các chế phẩm có i-ốt
Báo cáo của Bệnh viện Nội tiết Trung ương và Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết hiện nay Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp bệnh nhân thừa i-ốt.
Kết quả tổng điều tra dinh dưỡng năm 2019-2020 cho thấy ở tất cả các nhóm đối tượng, mức trung vị i-ốt niệu đều thấp hơn so với khuyến cáo. Theo báo cáo 2021 của Mạng lưới toàn cầu về Phòng chống các rối loạn do thiếu i-ốt, Việt Nam vẫn đang nằm trong nhóm 26 nước còn lại trên thế giới bị thiếu i-ốt.
Kết quả tổng điều tra dinh dưỡng năm 2019-2020 cho thấy hộ gia đình sử dụng muối i-ốt đủ tiêu chuẩn chỉ chiếm 27%, trong khi khuyến cáo của WHO là phải trên 90%.
Hiện nay chưa có tài liệu khoa học nào khẳng định thừa i-ốt gây ra ung thư tuyến giáp. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sau 5-10 năm bổ sung i-ốt thường xuyên, tỉ lệ mắc cường giáp sẽ suy giảm, tương ứng với những vùng không bị thiếu i-ốt.
WHO và các cơ quan nghiên cứu khác nhấn mạnh rằng tăng cường vi chất dinh dưỡng trên quy mô lớn là một biện pháp can thiệp y tế công cộng hiệu quả nhằm ngăn ngừa thiếu hụt vi chất dinh dưỡng.
Bộ Y tế khẳng định không có bất kỳ lo ngại nào liên quan đến việc toàn dân sử dụng muối i-ốt, bao gồm muối i-ốt dùng trong hộ gia đình và trong chế biến thực phẩm, tại Việt Nam chưa bao giờ có trường hợp người dân thừa i-ốt.
Bộ Y tế đề xuất bắt buộc tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm
Để phản đối quy định bắt buộc sử dụng muối i-ốt trong chế biến thực phẩm, thời gian qua, một số cá nhân, doanh nghiệp lên tiếng cho rằng sử dụng muối i-ốt trên diện rộng sẽ dẫn đến nguy cơ cường giáp hoặc bệnh lý khác cho người người thừa i-ốt.
Tại buổi làm việc với doanh nghiệp ngày 30-10 vừa qua, Bộ Y tế khẳng định sẵn sàng phối hợp với các doanh nghiệp để tiến hành nghiên cứu thực tế tại cơ sở sản xuất có sử dụng muối i-ốt trong chế biến thực phẩm để làm rõ về ảnh hưởng của muối i-ốt đối với sản phẩm của doanh nghiệp.
Trước đó, WHO, UNICEF, Mạng lưới i-ốt toàn cầu, HealthBridge Canada, Bộ Y tế và một số chuyên gia bảo vệ sức khỏe khuyến cáo mạnh mẽ Chính phủ giữ nguyên các quy định bắt buộc tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm tại nghị định 09 về tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm.
Mới đây, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh đã cấp cứu một nam bệnh nhân 60 tuổi được người nhà đưa đến trong tình trạng sốt cao, kèm bọng nước lớn ở lòng bàn chân, loét, mủ niêm mạc miệng, đau rát. Bệnh nhân bị nạn do một loại sản phẩm bé xíu lâu nay tưởng chừng chỉ dùng để cứu người.
Gặp họa vì tùy tiện dùng thuốc
Trước đó, người đàn ông này bị nhiệt miệng và tự mua thuốc về điều trị. Tuy nhiên, sau 2 ngày uống thuốc, ông đã bị dị ứng nghiêm trọng. Trong quá trình điều trị, các bọng nước vỡ, da bong tróc từng mảng lớn. Sức khỏe bệnh nhân đã ổn định sau 20 ngày điều trị tích cực.
Một trường hợp khác là bệnh nhân 61 tuổi, được chẩn đoán mắc đái tháo đường, gout tại phòng khám tư. Dùng thuốc được 2 ngày thì bệnh nhân xuất hiện tổn thương da là các dát đỏ vùng cổ - ngực, kèm theo trợt loét niêm mạc miệng, sinh dục. Một ngày sau khi nhập viện, bệnh tiến triển nặng hơn, xuất hiện các bọng nước ở bàn chân, bàn tay kèm mụn mủ và trợt da, rỉ dịch vùng ngực, lưng. Sau gần 3 tuần điều trị, thương tổn da hết chảy dịch, tình trạng ổn định. Bác sĩ Nguyễn Thị Thúy Tình, Trưởng Khoa Da liễu - Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh, cho biết đây là tình trạng dị ứng thuốc. Bệnh nhân bị hoại tử thượng bì nhiễm độc sau khi dùng thuốc, đặc trưng là tình trạng hoại tử lan tỏa và mất thượng bì.
Bệnh nhân dị ứng thuốc thể Stevens-Johnson .Ảnh: HÀ BẮC
Trước đó, Khoa Cấp cứu Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) tiếp nhận thai phụ 27 tuổi (mang thai 40 tuần) bị phản vệ mức độ nguy kịch do tự ý dùng thuốc trị đau họng. Người bệnh cho biết do bị đau rát họng, ho nên tự mua thuốc kháng sinh amoxillin, alphachoay, codepil, thuốc ho siro để điều trị. Sau khi uống 30 phút thì xuất hiện nổi mề đay toàn thân, khó thở, thở rít, đau ngực, choáng. Tại bệnh viện, bệnh nhân được xác định dị ứng toàn thân, ngứa nhiều, phù thanh môn, nói khàn, thở rít, thở nhanh… và được cấp cứu khẩn cấp theo phác đồ phản vệ độ 3 tiêm adrenalin, corticoid, kháng histamin, thở ôxy, truyền dịch.
Bệnh viện Da liễu Trung ương từng điều trị cho nữ bệnh nhân 55 tuổi nhập viện vì các mảng hoại tử và vết trợt da. Ban đầu, bệnh nhân xuất hiện vùng đỏ thẫm, sưng nề vùng môi, sau đó các dát đỏ lan nhanh ra tay, chân, thân, hình thành thêm mụn nước, bọng nước. Trước khi bị bệnh 2 tháng, bệnh nhân có uống thuốc nam điều trị đau khớp, sau đó uống thuốc nam (dạng sắc) điều trị viêm dạ dày trong 3 tuần. Bệnh nhân được chẩn đoán hoại tử thượng bì nhiễm độc (hội chứng Lyell). Một trường hợp bị dị ứng thuốc nghiêm trọng khác là bệnh nhi 10 tuổi (ở Hà Nội) bị cảm, sốt, được mẹ cho uống paracetamol. Sau khi uống, trẻ có biểu hiện đỏ môi và nổi các bọng nước ở tay chân, sau đó da bị lở loét, chảy nước như bỏng vôi. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhi bị dị ứng thuốc paracetamol, còn gọi là hội chứng Stevens-Johnson.
Thủ phạm nhiều nhất: Kháng sinh
TS-BS Bùi Văn Khánh, Trung tâm Dị ứng miễn dịch lâm sàng - Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho biết tất cả các thuốc, kể cả thực phẩm chức năng hay thuốc không cần kê đơn đều có khả năng gây dị ứng. Tuy nhiên, thường gặp nhất là dị ứng kháng sinh, đặc biệt là penicillin và sulfonamid - những loại thuốc phổ biến nhất liên quan đến phản ứng dị ứng. Các yếu tố làm tăng nguy cơ phát triển dị ứng thuốc bao gồm tuổi tác, giới tính, đa hình gien và một số bệnh nhiễm trùng do virus. Chẳng hạn, người có tiền sử gia đình bị dị ứng thuốc hoặc những người có một số dấu hiệu di truyền nhất định có thể có nguy cơ cao hơn.
Theo bác sĩ Khánh, dị ứng thuốc biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau, phần lớn những phản ứng dị ứng thông thường xuất hiện ở trên da như mẩn đỏ, sẩn ngứa… Người dị ứng thuốc thường dị ứng với một số loại thuốc như kháng sinh, vitamin dạng tiêm, paracetamol, thuốc gây tê, thuốc gây ngủ, giãn cơ, một số thuốc nội tiết tố... Hội chứng hồng ban đa dạng có bọng nước (hội chứng Stevens-Johnson) là phản ứng dị ứng nặng, nguy hiểm. Hội chứng này có thể xuất hiện sau khi dùng thuốc vài giờ đến nhiều ngày sau đó. Bệnh nhân thường bị sốt cao, mệt mỏi, khắp người nổi ban đỏ, bọng nước hoặc bị lột da. Người bệnh cảm thấy mệt mỏi, ngứa khắp người, có cảm giác nóng ran, sốt cao, nổi ban đỏ, nổi các bọng nước trên da, các hốc tự nhiên như mắt, miệng, họng, bộ phận sinh dục dẫn tới viêm loét, hoại tử niêm mạc các hốc này, có thể kèm theo tổn thương gan, thận, thể nặng có thể gây tử vong. Các thuốc có thể gây hội chứng Stevens-Johnson là penicillin, ampicillin, streptomycin, tetracyclin. Ngoài ra, bệnh nhân cũng có thể dị ứng với các nhóm thuốc giảm đau, hạ sốt, chống lao, chống động kinh, thuốc điều trị gout… Cơ chế dị ứng nhanh có thể ngay sau khi uống thuốc khoảng 2 giờ, còn dị ứng muộn thì sau 10 ngày tiếp xúc với thuốc.
Tại Việt Nam, một số nghiên cứu của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Da liễu Trung ương cho thấy thuốc đông y và thuốc nam không rõ nguồn gốc cũng là những căn nguyên hàng đầu gây hội chứng Stevens-Johnson. "Nhiều người dân thường quan niệm thuốc đông y lành tính, mát, bổ nhưng trong mỗi thang thuốc có hàng chục vị, mà mỗi vị lại có nhiều chất khác nhau nên cũng dễ gây dị ứng đối với người mẫn cảm. Bên cạnh đó, người sử dụng thuốc đông y cũng có nguy cơ nhiễm độc với các loại hóa chất bảo quản như: lưu huỳnh, phosphor, thuốc chống ẩm, mốc… Thậm chí ngay cả thuốc bổ như vitamin, thảo dược... cũng có thể gây dị ứng" - TS-BS Trần Thị Huyền, Khoa Khám bệnh Bệnh viện Da liễu Trung ương, cảnh báo.
Các chuyên gia khuyến cáo với những người cơ địa nhạy cảm, mắc một số bệnh dị ứng (với thời tiết, thức ăn…) thì nguy cơ dị ứng với thuốc cũng cao hơn. Khi đi khám bệnh, người bệnh cần thông báo với bác sĩ những loại thuốc từng gây dị ứng. Nếu không may bị dị ứng thuốc thì cần ngừng ngay loại thuốc đang uống. Trường hợp dị ứng nhẹ (mẩn ngứa, nổi mề đay nhẹ...) thì sau khi ngừng thuốc 1-2 ngày, các triệu chứng dị ứng sẽ hết. Nếu bị dị ứng nặng (phù nề nặng, khó thở, nôn...), cần đi cấp cứu ngay và mang theo thuốc đang uống để bác sĩ biết tình trạng dị ứng do thuốc nào và có biện pháp xử trí thích hợp.
Tỉ lệ tử vong 30%
Hội chứng Stevens-Johnson và hoại tử thượng bì nhiễm độc là những phản ứng nặng, thường do thuốc, có biểu hiện ở da, niêm mạc, tuy ít gặp nhưng nguy hiểm, đe dọa tính mạng người bệnh. Tần suất của bệnh trong dân số chỉ khoảng 2/1.000.000 người nhưng tỉ lệ tử vong rất cao, có thể tới 30%.
PGS-TS Nguyễn Thế Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế), đã cho biết như vậy tại buổi họp báo thông tin về Hội chợ dược liệu, y dược cổ truyền và các sản phẩm từ dược liệu toàn quốc lần thứ 2, do Bộ Y tế tổ chức chiều 6-11.
PGS Nguyễn Thế Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền. Ảnh: Trần Minh
Theo PGS Thịnh, tình trạng quảng cáo "lương y gia truyền" để bán các loại thuốc đông y được thổi phồng chữa khỏi nhiều bệnh mạn tính như: Tiểu đường, ung thư, xương khớp... xuất hiện rầm rộ trên các kênh TikTok, YouTube, Facebook. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến giá trị của dược liệu y học cổ truyền.
Cùng đó, tình trạng mạo danh lương y nổi tiếng quảng cáo trên mạng xã hội, công khai số điện thoại, khiến nhiều người dân tin và mua sản phẩm về chữa bệnh.
"Chúng tôi đã nhận nhiều thông tin phản ánh vấn đề này. Cơ quan công an cũng vào cuộc điều tra số điện thoại nhưng không có thật. Việc mạo danh rất phức tạp, cần nhiều cơ quan ban ngành phối hợp với nhau mới xử lý được. Do đó, cần tuyên truyền nâng cao ý thức cho người dân để cảnh giác các đối tượng lừa đảo"- ông Thịnh nói.
Theo lãnh đạo Cục Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền, Việt Nam có nền y học cổ truyền lâu đời và phong phú. Cùng với y học hiện đại, y học cổ truyền đóng vai trò then chốt trong chăm sóc sức khỏe ngay từ cơ sở. Hiện Việt Nam ghi nhận trên 5.000 loài thực vật và nấm, 408 loài động vật và 75 loại khoáng vật có công dụng làm thuốc. Trong đó có nhiều dược liệu quý cả về công dụng chữa bệnh lẫn giá trị kinh tế.
Hiện khoảng 40% bệnh nhân ở tuyến y tế cơ sở, 20% bệnh nhân ở tuyến tỉnh và 10% bệnh nhân ở tuyến trung ương điều trị bệnh bằng phương pháp y học cổ truyền.
Thống kê hàng năm nước ta sử dụng khoảng 100.000 tấn dược liệu, tuy nhiên Việt Nam mới chỉ tự cung cấp được 25% nguyên liệu để sản xuất thuốc trong nước, 75% vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu (chủ yếu là Trung Quốc, Ấn Độ).
Hoa bìm bìm trắng là một trong những loại cây dược liệu
Đại diện Bộ Y tế cho rằng hội chợ lần này là hoạt động xúc tiến thương mại quan trọng nhằm hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp nuôi trồng, khai thác, chế biến, kinh doanh dược liệu; cơ sở sản xuất thuốc cổ truyền… tăng cường kết nối giao thương nhằm phát triển thị trường sản phẩm dược liệu, y dược cổ truyền.
Hội chợ diễn ra trong 3 ngày 21 đến 23-11 tại TP HCM, với hơn 400 gian hàng của 300 tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh dược liệu, thuốc cổ truyền, cơ sở nuôi trồng dược liệu, bệnh viện y học cổ truyền, hội đông y trong nước và quốc tế.
Đây cũng là điểm mua sắm dược liệu, thuốc cổ truyền tin cậy, phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân TP HCM và các địa phương trên toàn quốc. Đồng thời, quảng bá, giới thiệu các sản phẩm dược liệu sạch, an toàn, chất lượng đến người tiêu dùng; giúp người dùng phân biệt, nhận diện các sản phẩm dược liệu có nguy cơ bị làm giả.
Ngày 6-11, tại hội thảo khoa học về vai trò của vitamin trong việc cải thiện mật độ xương và tăng trưởng chiều cao ở trẻ em, do Viện Y học ứng dụng Việt Nam tổ chức, các chuyên gia đã đưa ra nhiều bằng chứng khoa học, khuyến nghị mới và những sai lầm trong việc thúc đẩy phát triển chiều cao tối ưu cho trẻ em.
Chuyên gia đưa ra các khuyến nghị để phát triển chiều cao tối ưu cho trẻ nhỏ
Tại hội thảo, PGS-TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, Chủ tịch Hội Y học các nước Đông Nam Á, cho biết ước tính 149 triệu trẻ em dưới 5 tuổi bị thấp còi. Đây cũng là dạng suy dinh dưỡng phổ biến nhất ở trẻ em Việt Nam và là một yếu tố ảnh hưởng đến tầm vóc của người Việt Nam khi trưởng thành.
Theo các báo cáo tại hội thảo, tình trạng thiếu hụt vitamin D ở trẻ em tại Việt Nam vẫn phổ biến và đang ảnh hưởng không tốt đến phát triển chiều cao của trẻ em.
Tiến sĩ - bác sĩ Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cho biết giai đoạn mang thai và 2 năm đầu đời đã quyết định đến hơn 50% tầm vóc cơ thể. Vì vậy, thành quả của tăng tốc chiều cao là của một quá trình can thiệp sớm, lâu dài và bền vững.
Yếu tố đầu tiên quyết định chiều cao của trẻ là di truyền, chiếm khoảng 23% nhưng dinh dưỡng lại đóng góp đến 32% trong quá trình phát triển của trẻ. Để thu hẹp khoảng cách chiều cao người Việt với các nước hàng đầu châu Á, ngoài yếu tố gene, các bậc cha mẹ cần quan tâm đến dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ... cho trẻ.
Nhiều người quan niệm Việt Nam là nước nhiệt đới, có nhiều ánh nắng, trẻ em không bị thiếu vitamin D nên không cần bổ sung. Tuy nhiên, nghiên cứu năm 2022 tại các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam cho thấy có tới hơn 50% trẻ sơ sinh thiếu vitamin D.
Khuyến cáo về thời gian tắm nắng để hấp thụ vitamin D
Để cung cấp đủ nhu cầu của trẻ, các chuyên gia cho rằng ngoài tắm nắng đúng cách, cần bổ sung vitamin D từ chế độ dinh dưỡng hằng ngày và các chế phẩm bổ sung. Vitamin D giúp hấp thụ canxi hiệu quả, thiết hụt chất này sẽ dẫn tới còi xương ở trẻ.
"Tắm nắng cho trẻ nhỏ giúp cơ thể sản sinh đủ lượng vitamin D cần thiết, hạn chế tình trạng còi xương, chữa chứng bệnh vàng da sơ sinh. Nên cho trẻ tắm nắng lúc 8-10 giờ sáng hoặc 16-17 giờ chiều, 15-20 phút mỗi lần, 3 lần trong 1 tuần. Khi tắm nắng chỉ cần đội mũ, để ánh nắng chiếu trực tiếp vào phần lưng, bụng, tay, chân của trẻ"- ông Sơn khuyên.
Theo ông Sơn, số liệu mới nhất cho thấy chiều cao trung bình của thanh niên Việt Nam đạt 168,1 cm với nam giới, và nữ đạt 156,2 cm. So với 10 năm trước, nam thanh niên cao trung bình 164,4 cm, tăng 3,7 cm.
Chiều cao của người Việt đứng thứ 4 ở khu vực Đông Nam Á
Chiều cao người Việt sinh từ năm 2000 trở lại đây tốt hơn giai đoạn trước, tốc độ cao nhanh gần gấp đôi thập niên trước. Hiện người dân Việt Nam có tốc độ tăng trưởng trung bình 3,7 cm/10 năm ở nam và 2,6 cm/10 năm đối với nữ.
Chiều cao của người Việt Nam hiện đứng thứ 153/201 quốc gia/vùng lãnh thổ trên thế giới và đứng thứ 4 ở khu vực Đông Nam Á. Nếu tiếp tục duy trì được đà tăng trưởng này, dự đoán đến năm 2030, chiều cao trung bình của nam giới Việt Nam sẽ xấp xỉ 1 m 72, nữ giới gần chạm mốc 1 m 59.
Chương trình nhằm khuyến khích cộng đồng xây dựng lối sống khỏe mạnh và tích cực, đồng thời Manulife Việt Nam triển khai loạt chương trình thăm khám bệnh cộng đồng miễn phí trên nhiều tỉnh, thành phố.
Khuyến khích cộng đồng "khoe" lối sống khỏe
Ở giai đoạn II, chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" tập trung vào chủ đề "Khoe" Khỏe nhằm khuyến khích xây dựng lối sống khỏe trong cộng đồng. Hàng loạt hoạt động về sức khỏe sẽ được Manulife triển khai bao gồm: Thử thách "Khoe" Khỏe - khuyến khích người dân "khoe" lối sống "Sạch - Sành - Xanh": lành mạnh, cân bằng và bền vững về thể chất, tinh thần lẫn tài chính; chuỗi vostcast cộng hưởng với nhiều chuyên gia về các chủ đề sống khỏe; xây dựng cộng đồng trực tuyến "Sạch - Sành - Xanh" nhằm kết nối và chia sẻ các bí quyết sống khỏe…
Với chủ đề "Khoe Khỏe", chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" của Manulife khuyến khích cộng đồng cùng "khoe" lối sống khỏe
Tổng Giám đốc Manulife Việt Nam - bà Tina Nguyễn cho biết: "Mục tiêu chính của chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" là góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về sức khỏe, giúp người dân có một cuộc sống chất lượng và giảm thiểu những gánh nặng về sức khỏe và tài chính. Nối dài mục tiêu đó, chúng tôi mong muốn được lan tỏa hành động sống tích cực để cùng xây dựng một cộng đồng sống khỏe. Nếu chúng ta sống khỏe, các vấn đề về bệnh tật và chi phí y tế sẽ giảm đi đáng kể. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng sẽ mở rộng quy mô các ngày hội khám sức khỏe cộng đồng để mang đến nhiều cơ hội khám bệnh miễn phí cho người dân. Khi mà chi phí y tế đang có xu hướng gia tăng, việc phát hiện sớm các vấn đề về sức khỏe là điều rất cần thiết với họ".
10.000 suất khám bệnh miễn phí cho người dân
Sau 2.000 suất khám bệnh miễn phí ở giai đoạn I, trong giai đoạn II của chương trình cộng đồng "Sống Sạch - Sành - Xanh", Manulife Việt Nam mang đến 10.000 suất khám sức khỏe miễn phí cho quân nhân, bộ đội xuất ngũ, sinh viên, đoàn thanh niên và người lao động phổ thông tại các tỉnh thành gồm: Hải Phòng, Thanh Hóa, Nghệ An, Đà Nẵng, Hà Nội và TP HCM. Tại đây, đội ngũ bác sĩ của Hội thầy thuốc Trẻ Việt Nam sẽ trực tiếp khám sức khỏe tổng quát, bao gồm khám các bệnh phổ biến và tầm soát HP miễn phí cho người dân, đồng thời sẽ tư vấn về dinh dưỡng, tiểu đường, tim mạch và xét nghiệm acid uric cho bệnh nhân gout.
Người dân được khám sức khỏe miễn phí trong chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" giai đoạn I, diễn ra vào tháng 7-2024
Ông Nguyễn Hữu Tú - Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Hội Thầy thuốc Trẻ Việt Nam - cho biết: "Đồng hành cùng Manulife trong chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" ở giai đoạn I, chúng tôi hiểu những ấp ủ và tâm huyết của công ty trong việc nâng cao nhận thức của người dân về sức khỏe và mang cơ hội khám bệnh miễn phí đến người dân. Hội Thầy thuốc Trẻ Việt Nam hân hạnh được tiếp tục cộng tác cùng Manulife trong giai đoạn II trên tinh thần phi lợi nhuận để chung tay mang đến những giá trị thiết thực cho cộng đồng".
Chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" được Manulife khởi động giai đoạn I từ tháng 6-2024, và nhanh chóng lọt vào danh sách trong top 5 hoạt động cộng đồng nổi bật nhất trên mạng xã hội nửa đầu năm 2024 theo khảo sát của Younet Media. Ngoài ra, theo Buzzmetrics, đơn vị chuyên phân tích mạng xã hội, "Sống Sạch - Sành - Xanh" cũng góp mặt trong top 10 hoạt động CSR nổi bật nhất trong tháng 6-2024, thời điểm Manulife khởi động chương trình.
Để được tham gia khám sức khỏe và xét nghiệm HP miễn phí cùng chương trình, vui lòng tham khảo thông tin chi tiết và đăng ký tại đây.
Ngày 5-11, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết vừa điều trị thành công một ca bệnh Wilson thể gan - thần kinh cho một nữ bệnh nhân bị chẩn đoán nhầm thành tâm thần phân liệt suốt hơn 10 năm.
Cô gái mắc bệnh hiếm gặp vừa được Bệnh viện Chợ Rẫy điều trị thành công
Bệnh nhân là N.H.M.T. (24 tuổi, ngụ tỉnh Khánh Hòa), được bệnh viện địa phương chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy với chẩn đoán loạn trương lực cơ, tâm thần phân liệt. Thời điểm nhập viện, bệnh nhân có tình trạng yếu tứ chi không thể tự ngồi hoặc đứng, không nói, ăn uống được, tâm thần không ổn định.
Qua thăm khám, các bác sĩ đã nghi ngờ bệnh nhân mắc bệnh Wilson nên đã thực hiện xét nghiệm đột biến gene, chụp MRI não. Kết quả đúng như dự đoán, bệnh nhân bị đột biến gene ATP7B gây bệnh Wilson hiếm gặp. Cơ thể bị tích tụ đồng, gây tổn thương mô cơ dẫn đến các triệu chứng thần kinh.
Sau khi xác định đúng bệnh, các bác sĩ đã cho bệnh nhân sử dụng thuốc thải đồng theo từng giai đoạn với liều lượng được điều chỉnh liên tục. Sau 6 tháng điều trị, người bệnh bắt đầu có dấu hiệu hồi phục và đến nay sau gần 1 năm đã có thể đi đứng, ăn uống, sinh hoạt và quay trở lại cuộc sống bình thường.
TS-BS Lê Hữu Phước, Phó Khoa Viêm gan-Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết đây là bệnh lý vô cùng phức tạp, khó chẩn đoán vì các triệu chứng thay đổi từ lâm sàng, sinh hóa cho đến sinh học phân tử. Nếu không nhận biết và điều trị đúng thì nguy cơ tử vong rất cao.
Theo lời mẹ bệnh nhân, vào năm 12 tuổi, T. bắt đầu có dấu hiệu không tập trung, học hành sa sút dù không chấn thương đầu, không tiền căn viêm não. Gia đình đưa đi khám nhiều nơi, thậm chí từng tìm đến thầy cúng để giải hạn nhưng bệnh tình của con ngày càng nặng hơn.
![Với chủ đề "Khoe Khỏe", chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" của Manulife khuyến khích cộng đồng cùng "khoe" lối sống khỏe](https://nld.mediacdn.vn/thumb_w/640/291774122806476800/2024/11/5/hinh-1-1-17308156080291465353806.jpg "Với chủ đề "Khoe Khỏe", chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" của Manulife khuyến khích cộng đồng cùng "khoe" lối sống khỏe")
![Người dân được khám sức khỏe miễn phí trong chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" giai đoạn I, diễn ra vào tháng 7-2024](https://nld.mediacdn.vn/thumb_w/640/291774122806476800/2024/11/5/hinh-2-17308156080421748844983.jpg "Người dân được khám sức khỏe miễn phí trong chương trình "Sống Sạch - Sành - Xanh" giai đoạn I, diễn ra vào tháng 7-2024")
